Ngày 1/7, Hương Tràm chính thức trở lại với MV Gái Nghệ – một sáng tác của nhạc sĩ Hồ Hoài Anh, viết lời bởi nhà văn Hà Quang Minh, hòa âm phối khí bởi Producer Dương K, Mixing và Mastering bởi Producer Hoàng Huy Long. Đây là một bước rẽ rõ ràng trong hành trình hình ảnh của Hương Tràm.
Về phần nhạc, “gái NGHỆ” chọn hướng dân gian đương đại. Bản phối pha trộn giữa pop, electro và rock theo đúng tinh thần mà nhiều sản phẩm nhạc Việt gần đây theo đuổi khi muốn đưa chất liệu dân ca vào không gian nghe hiện đại. Tiết tấu giật, dồn dập, kết hợp sound effect điện tử tạo cảm giác trẻ trung, sôi động, đối lập có chủ đích với phần lời mang đậm chất ví giặm truyền thống.
Khi được hỏi về việc đi sau các đàn chị trong làn sóng MV khai thác văn hoá dân gian, Hương Tràm thẳng thắn thừa nhận vị trí của mình: “Rõ ràng Tràm là người đến sau, là người tiếp nối – tiếp nối tất cả các anh chị đi trước, và cũng tiếp nối chính những gì bố Tràm đã làm từ rất lâu rồi. Ông cha ta có câu về dòng chảy văn hoá, và nếu đã là dòng chảy thì dù ở thượng nguồn, trung nguồn hay hạ nguồn, đó đều là những vị trí rất đẹp, rất quan trọng. Tràm không tự nhận mình là người bắt xu hướng, nhưng Tràm sẽ tiếp nối và làm nó đẹp hơn từng ngày”.
Lý do thực sự đứng sau “gái NGHỆ” lại bắt đầu từ một câu nói rất giản dị của NSND Tiến Dũng – người bố, người nghệ sĩ đã gắn cả đời với dân ca ví giặm xứ Nghệ. Nữ ca sĩ chia sẻ: “Bố từng nói với Tràm rằng: trên hành trình của con, nếu một ngày nào đó con đi chậm lại và có thời gian, hãy làm một điều gì đó – dù nhỏ nhoi – để hướng về quê hương mình. Lời đó Tràm nhớ mãi”.
Khi chia sẻ ý tưởng với nhạc sĩ Hồ Hoài Anh, điều Hương Tràm không ngờ là ca khúc được hoàn thành chỉ trong vòng hai tiếng: “Tràm nghĩ một ca khúc không thể được viết nhanh như vậy nếu bên trong người nghệ sĩ không có sẵn sự rung động. Đó không phải là sự vội vàng, mà là cảm xúc đã được tích tụ từ rất lâu, chỉ chờ đúng thời điểm để bật ra thành âm nhạc”.
Khi ca khúc hoàn thành, Hương Tràm quyết định không chờ đợi thêm: “Mọi thứ diễn ra quá tự nhiên, quá đúng cảm xúc, đến mức nếu không làm lúc đó thì Tràm sợ sẽ bỏ lỡ mất nguồn năng lượng đặc biệt ấy”.
Cách phối này giúp bài hát không bị rơi vào lối mòn dân ca remix đơn thuần, mà tạo ra một không gian âm thanh vừa quen vừa lạ. Người nghe vừa nhận ra hơi hồn quê trong câu chữ, vừa cảm nhận được năng lượng bùng nổ của một bản nhạc dance hiện đại.
Chữ “NGHỆ” trong tựa đề được kéo căng ra ba nghĩa cùng lúc. Một là nghệ thuật, nữ ca sĩ được thừa hưởng từ bố, hai là nghệ sĩ – danh xưng mà cô may mắn được mang trên mình, ba là Nghệ An – mảnh đất cô sinh ra và lớn lên. Khi chất nghệ sĩ ấy bước về lại Nghệ An, những thứ bình dị nhất bỗng hoá thân thành sân khấu. Chợ thành sàn diễn, chung cư cũ thành backdrop, con đường thành đường catwalk.
Cái khéo của concept nằm ở chỗ nó không tách Hương Tràm ra khỏi gốc gác để khoác lên một vẻ sang chảnh xa lạ. Hướng đi ngược lại hoàn toàn. Cô mang cả xóm nhà lên sân khấu, từ chiếu hoa, khăn trải bàn nhựa, ghế nhựa đám cưới, đến áo của câu lạc bộ bóng đá Sông Lam Nghệ An và xe lam cũ. Toàn những hình ảnh quá quen mắt với người thành Vinh, giờ được đẩy lên thành một ngôn ngữ thời trang riêng.
Người đàn ông đảm nhận phần hò ví giặm trong MV chính là NSND Tiến Dũng, bố của Hương Tràm. Đây là một trong những khoảnh khắc cho thấy “gái NGHỆ” không đơn thuần là một bộ ảnh thời trang đặt trên nền quê hương cho đẹp mắt. Nó là một lời đối thoại giữa hai thế hệ, giữa truyền thống và hiện tại, giữa người cha hát hò sông và người con đang đứng giữa một sân khấu thời trang được dựng lên từ chính những gì bình dị nhất của xứ Nghệ.
Sự xuất hiện của ông trong vai trò này mang tính cảm xúc nhiều hơn tính tư liệu hay kỹ thuật sản xuất. Đây là quyết định gắn câu chuyện cá nhân của Hương Tràm vào câu chuyện văn hoá lớn hơn mà toàn bộ MV muốn kể, biến tiếng hò vang lên trong MV thành một sự tiếp nối thế hệ thật, chứ không còn là một chi tiết dân gian được tái hiện chung chung.
Điểm thông minh nhất của concept nằm ở việc nó không đặt Hương Tràm vào thế đối lập với gốc gác, kiểu một cô gái nhà quê lên thành phố rồi khoác lên vẻ sang trọng. Hướng đi ngược lại hoàn toàn, khẳng định rằng chính chất Nghệ trong người, vừa là gốc quê vừa là tinh thần nghệ sĩ, là thứ biến đời thường thành nghệ thuật.
Đây cũng là lần đầu Hương Tràm khai thác trực diện bản sắc địa phương theo hướng thời trang, hài hước và tự hào, khác hẳn hình ảnh ballad tình cảm hay dance đã gắn với tên tuổi cô trước đây. Một sự chuyển mình rõ nét, vừa giữ được chất riêng vừa mở ra một vùng thẩm mỹ mới chưa từng xuất hiện trong các dự án trước của cô.
